Zespół cieśni kanału nadgarstka
Zespół cieśni kanału nadgarstka – charakterystyka schorzenia
Zespół cieśni kanału nadgarstka (ZCKN) jest najczęściej występującą neuropatią uciskową kończyny górnej oraz najczęstszym zespołem cieśni leczonym operacyjnie. Schorzenie polega na przewlekłym ucisku nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka, czyli wąskiej przestrzeni anatomicznej zlokalizowanej na dłoniowej stronie nadgarstka. Nerw pośrodkowy przebiega w kanale wraz z dziewięcioma ścięgnami mięśni zginaczy palców, a jego ucisk prowadzi do zaburzeń czucia i funkcji ręki.
Choroba występuje najczęściej u osób pomiędzy 40. a 60. rokiem życia, znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn (około 4:1). W ponad połowie przypadków zmiany dotyczą obu rąk, przy czym objawy są zwykle bardziej nasilone w kończynie dominującej. Przyczyna ZCKN często pozostaje niejasna, jednak do czynników sprzyjających należą m.in. zapalenia pochewek ścięgnistych, zmiany pourazowe i zwyrodnieniowe nadgarstka, długotrwałe przeciążenia ręki, choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca, choroby tarczycy) oraz zatrzymywanie płynów w organizmie, zwłaszcza w ciąży.
Do typowych objawów zespołu cieśni nadgarstka należą drętwienie, mrowienie oraz piekący ból obejmujące kciuk, palec wskazujący, środkowy oraz promieniową część palca serdecznego. Dolegliwości często nasilają się w nocy i mogą prowadzić do wybudzania chorego ze snu. W miarę postępu choroby pojawia się osłabienie siły chwytu, trudności w wykonywaniu precyzyjnych czynności oraz wypadanie przedmiotów z ręki. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do zaniku mięśni kłębu kciuka, co świadczy o długotrwałym uszkodzeniu nerwu pośrodkowego.
Rozpoznanie ZCKN opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym oraz badaniach dodatkowych, takich jak elektroneurografia i elektromiografia, które pozwalają ocenić stopień uszkodzenia nerwu. Pomocniczo wykonuje się także badania obrazowe i laboratoryjne.
Leczenie operacyjne zespołu cieśni kanału nadgarstka
Postępowanie lecznicze w ZCKN zależy od stopnia zaawansowania choroby. Leczenie zachowawcze stosuje się we wczesnych stadiach i obejmuje odciążenie ręki, stosowanie ortez, fizykoterapię oraz iniekcje steroidowe. W przypadku utrzymywania się objawów, ich dużego nasilenia lub występowania objawów neurologicznych (zanik mięśni, osłabienie chwytu), leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny.
Celem leczenia operacyjnego jest trwałe odbarczenie nerwu pośrodkowego poprzez przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka (troczka zginaczy), które stanowi dłoniowe ograniczenie kanału nadgarstka. Zabieg prowadzi do zwiększenia przestrzeni w kanale i zniesienia ucisku na nerw.
Operacja wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, w znieczuleniu miejscowym lub przewodowym, bez konieczności stosowania znieczulenia ogólnego. Może być przeprowadzona metodą otwartą lub endoskopową. W technice klasycznej wykonuje się podłużne nacięcie skóry na dłoniowej powierzchni nadgarstka, co umożliwia bezpośrednią identyfikację nerwu pośrodkowego oraz bezpieczne przecięcie troczka zginaczy. Metoda endoskopowa polega na wykonaniu jednego lub dwóch niewielkich nacięć i przecięciu więzadła pod kontrolą wzroku z użyciem endoskopu, co wiąże się z mniejszym urazem tkanek i szybszym powrotem do pełnej sprawności.
Po zabiegu rana skórna zamykana jest szwami, a kończyna może zostać czasowo unieruchomiona. Zaleca się wczesne unoszenie operowanej ręki oraz ćwiczenia palców w celu zmniejszenia obrzęku. Szwy usuwa się zazwyczaj po około 10–14 dniach. Regeneracja nerwu pośrodkowego jest procesem stopniowym i może trwać kilka miesięcy, dlatego osłabienie siły chwytu może utrzymywać się przez dłuższy czas. Wczesna rehabilitacja pooperacyjna sprzyja szybszemu odzyskaniu funkcji ręki.
